Liu husi deklarasaun políitka Bankada FRETILIN iha loron 28
Setembru 2026, Deputada Florentino Ximenes ‘Sinarai” hatete, ejee mekanismu ida klaru
atu garante katak membru sira ne’ebé iha interese diretu ka indiretu iha
kandidatura ba kargu juiz Tribunal Supremu Justisa, la bele partisipa iha
desizaun ne’ebé bele afeta sira nia kandidatura.
“Daudauk ne’e, Sr. Afonso Carmona hanesan Presidente
Tribunal Rekursu no Presidente Konsellu Superiór Majistratura Judisiál nian mos
aplika ba kargu juiz Tribunal Supremu ida ne’e. Maske nudar aplikante ida, nia
kontinua assume kargu iha Konsellu Superiór Majistratura Judisiál nian to ohin
loron. Sr. Afonso Carmona sei faz parte hosi Konsellu ida ne’ebe sei nomeia nia
an rasik nudar juiz ba Tribunal Supremu,” deklara Sinarai.
Iha parte seluk, Sr. Afonso Carmona nia Vice Presidente iha
Konsellu Superiór Majistratura Judisiál, Sr. Francisco Ly Nicolau mos nafatin
assume nia kargu durante prosesu aplikasaun no selesaun dokumentu hotu tiha mak
foin hetan troka iha fim de semana kotuk ne’e, hafoin iha protestu lubuk hosi
Sosiedade Sivil sira, enkuantu kandidatu sira seluk ne’ebe daudauk ne’e haknaar
an hanesan juizes Tribunal Rekursu no membru Konsellu Superiór Majistratura
Judisiál balu hetan ona suspensaun hosi Sr. Afonso Carmona desde Jullu 2026 liu
ba.
Deputadu Bankada FRETILIN ne’e hatete, oinsa Konsellu
Superiór Majistratura Judisiál bele garante transparensia no ses husi konflitu
ba interese bainhira nia membru ida mos
hola parte iha kandidatura nudar Juiz Tribunal Supremu Justisa nian?
Iha sesaun lejislativa kotuk, Sinarai dehan, Bankada FRETILIN
preokupa tebes ho integridade hosi
Presidente Tribunal Rekursu atual nian. Bankada RETILIN hare katak prosesu
nomeasaun Sr. Afonso Carmona nudar Presidente Tribunal Rekursu nian ne’e la
lejitimu no inkonstitusional, tanba,
Tribunal Rekursu nia akordaun iha 31 de julho de 2025 declara ho forsa obrigatoriu jeral katak
alterasaun ba Lei Organizasaun Judisiariu ne’ebe uza hodi hili Juiz Afonso
Carmona hodi sai Presidente Tribunal Rekursu ne’e inkonstitusional.
“Maske nune’e, Sr. Carmona kontinua la konsidera no lahalo
tuir desizaun Tribunal Rekursu nian ida ne’e. Nia kontinua lidera Tribunal
Rekursu no Konsellu Superiór
Majistratura Judisiál nian, no iha potensia boot ba nia atu uza Konsellu hodi
hili nia an atu sai futuru Juiz Tribunal Supremu Justisa nian. Bankada Fretilin
nia preokupasaun mak, oinsa ema ida ne’ebe la halo tuir desizaun Tribunal nian
bele fo garantia atu aplika lei ida ne’ebe los iha futuru? ,” dehan Sinarai
Deputadu opozisaun ne’e mós preokupa ho figura ka kandidatu
seluk ba juiz Tribunal Supremu hanesan Francisco Ly Nicolau, ne’ebe antes
semana kotuk ne’e sei asumi kargu nudar Vice Presidente Konsellu Superiór
Majistratura Judisiál.
“Preokupa ho nia kandidatura tanba nia iha defisiensia iha
integridade nudar jurista ida. Sr. Francisco Ly Nicolau ne’e deskonfia iha
ligasaun ho Chief Executive Officer ba Core Management Corporation (CMC), Dr.
Ken Lim aka Lim Zhao Qi, ne’ebe relatoriu ONU nian iha tinan kotuk deskreve sai
nudar ema ka membru ida hosi rede krime organizadu ne’ebe halo operasaun iha
Timor-Leste,” dehan Sinarai.
Iha Semana kotuk, Deputadu Sinarai dehan, iha ema ida halo keixa ka denuncia ida ba iha
komisaun ba rekrutamentu ba juizes Tribunal supreme katak Francisco Ly Nicolau
iha ligasaun ho negosiu empreza ida ne’ebe iha ligasaun ho membru Governu ida
nia famili2a no mos rede mafia Dr. Ken Lim nian iha Oecusse.
Denuncia ida nee revela sai katak Francisco Ly Nicolau iha
potensia komete konflitu ba interese, tanba nia mak responsavel ba kontratu
legal sira hosi parte estadu Timor-Leste nian konaba projeitu investimentu
estranjeiru sira nian iha Oecusse durante mandatu Presidente RAEOA, Sr. Rogerio
Tiago Lobato.
Denuncia ne’e hateten mos katak, depois Sr. Rogerio Tiago
Lobato nia mandatu hotu ona, Sr. Francisco Ly Nicolau mos la kontinua nia
servisu hanesan assessor legal iha RAEOA, maibe sai fali advogadu ba Dr. Ken
Lim nian hodi kontra fila fali ita nia estadu Timor-Leste. Ne’e bele sai
evidensia ida katak rede mafia sira kaptura tiha ona jurista sira atu servisu
ba interesse negosiu grupu krime organizadu ka mafia sira nian.
Informasaun sira konaba kandidatu ida ne’e nia track record
halo Bankada Fretilin preokupa teb-tebes ba independensia Tribunal Supremu
Justisa nia servisu iha futuru, espesialmente bainhira nia juizes sira labele
apresenta integridade ne’ebe as iha nia desenpenhu servisu profesional,
incluindu la hetan legitimidade juridico hosi Lei no Konstituisaun RDTL.
Bankada FRETILIN hanoin katak Ministeriu Publiku no mos
Komisaun Anti Korrupsaun presiza halo investigasaun ne’ebe klean liu hasoru
assessor ka jerente principal sira iha Oecusse, liu-liu Sr. Francisco Ly
Nicolau konaba utilizasaun kargu formal estadu nian hodi fasilita negosiu no
operasaun rede krime organizadu sira iha Timor-Leste. Nee korrupsaun ida, maibe
mos hanesan traisaun hasoru nasaun soberanu.
Aleinde ne’e, Bankada Fretilin hakarak husu ba Komisaun ba
rekrutamentu Juizes Tribunal Supremu Justisa nian atu halo “due diligence” ida
ne’ebe klean ba kandidatu sira, liu-liu ba sira nia nivel akademiku, halo
avaliasaun ba kandidatu sira nia konesimentu no esperiensia servisu legal sira,
halo avaliasaun ba sira nia konduta ba etika no profesionalismu nian, no mos
halo avaliasaun ba sira nia rejistu criminal no konflitu ba interese nian.
Fretilin hanoin katak ita labele husik ema ho falta
integridade, falta legitimidade no mos ema ne’ebe envolve ona iha negosiu krime
organizadu nian hodi lidera ita nia sistema judisiariu sira, espesialmente iha
Tribunal ho ierarkia ida ne’ebe as liu iha Timor-Leste.

Tidak ada komentar:
Posting Komentar