Minggu, 27 September 2026

KONFLITU INTERESE IHA PROSESU REKRUTAMENTU JUIZ SUPREMU TRIBUNAL REKRUSU!

Konflitu interese sei akontese  iha prosesu rekrutamentu juiz tribunal supremu justisa  bainhira Prezidente Tribunal Rekrusu Afonso Carmona hanesan Prezidente Konsellu Superior Magistratura Judisiál la rejigna án sei mosu konflitu interese tanba nia sei hili nia an rasik.

Liu husi deklarasaun políitka Bankada FRETILIN iha loron 28 Setembru 2026, Deputada Florentino Ximenes ‘Sinarai” hatete, ejee mekanismu  ida  klaru atu garante katak membru sira ne’ebé iha interese diretu ka indiretu iha kandidatura ba kargu juiz Tribunal Supremu Justisa, la bele partisipa iha desizaun ne’ebé bele afeta sira nia kandidatura.

“Daudauk ne’e, Sr. Afonso Carmona hanesan Presidente Tribunal Rekursu no Presidente Konsellu Superiór Majistratura Judisiál nian mos aplika ba kargu juiz Tribunal Supremu ida ne’e. Maske nudar aplikante ida, nia kontinua assume kargu iha Konsellu Superiór Majistratura Judisiál nian to ohin loron. Sr. Afonso Carmona sei faz parte hosi Konsellu ida ne’ebe sei nomeia nia an rasik nudar juiz ba Tribunal Supremu,” deklara Sinarai.

Iha parte seluk, Sr. Afonso Carmona nia Vice Presidente iha Konsellu Superiór Majistratura Judisiál, Sr. Francisco Ly Nicolau mos nafatin assume nia kargu durante prosesu aplikasaun no selesaun dokumentu hotu tiha mak foin hetan troka iha fim de semana kotuk ne’e, hafoin iha protestu lubuk hosi Sosiedade Sivil sira, enkuantu kandidatu sira seluk ne’ebe daudauk ne’e haknaar an hanesan juizes Tribunal Rekursu no membru Konsellu Superiór Majistratura Judisiál balu hetan ona suspensaun hosi Sr. Afonso Carmona desde Jullu 2026 liu ba.

Deputadu Bankada FRETILIN ne’e hatete, oinsa Konsellu Superiór Majistratura Judisiál bele garante transparensia no ses husi konflitu ba interese bainhira  nia membru ida mos hola parte iha kandidatura nudar Juiz Tribunal Supremu Justisa nian?

Iha sesaun lejislativa kotuk, Sinarai dehan, Bankada FRETILIN  preokupa tebes ho integridade hosi Presidente Tribunal Rekursu atual nian. Bankada RETILIN hare katak prosesu nomeasaun Sr. Afonso Carmona nudar Presidente Tribunal Rekursu nian ne’e la lejitimu no inkonstitusional,  tanba, Tribunal Rekursu nia akordaun iha 31 de julho de 2025  declara ho forsa obrigatoriu jeral katak alterasaun ba Lei Organizasaun Judisiariu ne’ebe uza hodi hili Juiz Afonso Carmona hodi sai Presidente Tribunal Rekursu ne’e inkonstitusional.

 

“Maske nune’e, Sr. Carmona kontinua la konsidera no lahalo tuir desizaun Tribunal Rekursu nian ida ne’e. Nia kontinua lidera Tribunal Rekursu no  Konsellu Superiór Majistratura Judisiál nian, no iha potensia boot ba nia atu uza Konsellu hodi hili nia an atu sai futuru Juiz Tribunal Supremu Justisa nian. Bankada Fretilin nia preokupasaun mak, oinsa ema ida ne’ebe la halo tuir desizaun Tribunal nian bele fo garantia atu aplika lei ida ne’ebe los iha futuru? ,” dehan Sinarai

 

Deputadu opozisaun ne’e mós preokupa ho figura ka kandidatu seluk ba juiz Tribunal Supremu hanesan Francisco Ly Nicolau, ne’ebe antes semana kotuk ne’e sei asumi kargu nudar Vice Presidente Konsellu Superiór Majistratura Judisiál.

“Preokupa ho nia kandidatura tanba nia iha defisiensia iha integridade nudar jurista ida. Sr. Francisco Ly Nicolau ne’e deskonfia iha ligasaun ho Chief Executive Officer ba Core Management Corporation (CMC), Dr. Ken Lim aka Lim Zhao Qi, ne’ebe relatoriu ONU nian iha tinan kotuk deskreve sai nudar ema ka membru ida hosi rede krime organizadu ne’ebe halo operasaun iha Timor-Leste,” dehan Sinarai.

Iha Semana kotuk, Deputadu Sinarai dehan, iha  ema ida halo keixa ka denuncia ida ba iha komisaun ba rekrutamentu ba juizes Tribunal supreme katak Francisco Ly Nicolau iha ligasaun ho negosiu empreza ida ne’ebe iha ligasaun ho membru Governu ida nia famili2a no mos rede mafia Dr. Ken Lim nian iha Oecusse. 

Denuncia ida nee revela sai katak Francisco Ly Nicolau iha potensia komete konflitu ba interese, tanba nia mak responsavel ba kontratu legal sira hosi parte estadu Timor-Leste nian konaba projeitu investimentu estranjeiru sira nian iha Oecusse durante mandatu Presidente RAEOA, Sr. Rogerio Tiago Lobato.

Denuncia ne’e hateten mos katak, depois Sr. Rogerio Tiago Lobato nia mandatu hotu ona, Sr. Francisco Ly Nicolau mos la kontinua nia servisu hanesan assessor legal iha RAEOA, maibe sai fali advogadu ba Dr. Ken Lim nian hodi kontra fila fali ita nia estadu Timor-Leste. Ne’e bele sai evidensia ida katak rede mafia sira kaptura tiha ona jurista sira atu servisu ba interesse negosiu grupu krime organizadu ka mafia sira nian.

Informasaun sira konaba kandidatu ida ne’e nia track record halo Bankada Fretilin preokupa teb-tebes ba independensia Tribunal Supremu Justisa nia servisu iha futuru, espesialmente bainhira nia juizes sira labele apresenta integridade ne’ebe as iha nia desenpenhu servisu profesional, incluindu la hetan legitimidade juridico hosi Lei no Konstituisaun RDTL.

Bankada FRETILIN hanoin katak Ministeriu Publiku no mos Komisaun Anti Korrupsaun presiza halo investigasaun ne’ebe klean liu hasoru assessor ka jerente principal sira iha Oecusse, liu-liu Sr. Francisco Ly Nicolau konaba utilizasaun kargu formal estadu nian hodi fasilita negosiu no operasaun rede krime organizadu sira iha Timor-Leste. Nee korrupsaun ida, maibe mos hanesan traisaun hasoru nasaun soberanu.

Aleinde ne’e, Bankada Fretilin hakarak husu ba Komisaun ba rekrutamentu Juizes Tribunal Supremu Justisa nian atu halo “due diligence” ida ne’ebe klean ba kandidatu sira, liu-liu ba sira nia nivel akademiku, halo avaliasaun ba kandidatu sira nia konesimentu no esperiensia servisu legal sira, halo avaliasaun ba sira nia konduta ba etika no profesionalismu nian, no mos halo avaliasaun ba sira nia rejistu criminal no konflitu ba interese nian.

Fretilin hanoin katak ita labele husik ema ho falta integridade, falta legitimidade no mos ema ne’ebe envolve ona iha negosiu krime organizadu nian hodi lidera ita nia sistema judisiariu sira, espesialmente iha Tribunal ho ierarkia ida ne’ebe as liu iha Timor-Leste.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Tidak ada komentar:

Posting Komentar